Wstęp, czyli podsumowanie

Niemal dwa lata temu snułem ,,sagę o wojnie kartoflanej’’, czyli opowieść o odkrywaniu nieznanej przeszłości militarnej Kowalowej i okolicy. Mam na myśli dawny pruski obóz warowny z XVIII w. na wzgórzu nad ulicą Malinową w Kowalowej. Najpierw prowadziłem poszukiwania na własny użytek, z rosnącą ciekawością. Później pomyślałem, że takiej historii nie mogę zatrzymać dla siebie.

Zdaję sobie sprawę, że pisanie o historii nie jest rzeczą łatwą. Jeszcze trudniejsze jest czytanie — zwłaszcza w tak obszernej formie, jak zrobiłem to na stronie kowalowa.eu. Poza tym mieszkaniec czy turysta nie musi wiedzieć, że taka strona jak kowalowa.eu w ogóle istnieje. Dlatego niemal od początku mojej przygody z dawnym obozem w Kowalowej czułem, że trzeba tę unikalną historię opowiedzieć krócej i w przystępny sposób, a przede wszystkim, jak to się mówi, ,,wyjść do ludzi’’. Dlatego od razu, na zakończenie cyklu Fortyfikacje w Kowalowej, sugerowałem wykonanie tablic informacyjnych.

Dzisiaj z radością mogę napisać, że udało się. W Kowalowej pojawiły się dwie tablice — jedna przy placu zabaw, blisko skrzyżowania ulic Wałbrzyskiej i Malinowej, a druga powyżej ostatnich zabudowań ul. Malinowej, przy jej gruntowym odcinku będącym fragmentem Mieroszowskiego Szlaku Dzika. Obie bardzo solidne, wykonane przez lokalną firmę DAT Technik, ozdobione pięknym zwieńczeniem w postaci ażurowej panoramy Mieroszowa.

Pierwsza (,,dolna’‘) tablica ogólnie opowiada o tzw. wojnie kartoflanej, przebiegu działań wojennych, wyglądzie i lokalizacji pruskiego obozu nad Kowalową. Druga (,,górna’’) skupia się na największym i najciekawszym obiekcie systemu umocnień — reducie D, ulokowanej na niewielkim zalesionym pagórku widocznym kilkadziesiąt metrów od tablicy.

Uzupełnieniem tego duetu jest trzecia tablica, wykonana w nieco innym stylu graficznym, dopasowana kolorem do drewnianej wieży widokowej na Kościelnej Górze — bo właśnie tam ją znajdziecie. Ona z kolei przybliża historię działań wojennych w dzisiejszej gminie Mieroszów — od wojen husyckich po napoleońskie — i tymczasowych, kilkakrotnie budowanych fortyfikacji w Mieroszowie.

Tablice, podobnie jak obiekty dawnego obozu nad Kowalową, naniosłem już na mapy - zobaczycie je w popularnej czeskiej aplikacji Mapy.com czy polskiej mapa-turystyczna.pl (a ogólnie na wszystkich mapach korzystających z projektu OpenStreetMap).

Od siebie napiszę, że za projekt plansz (właściwych tablic z treścią, zdjęciami i mapami) jestem osobiście odpowiedzialny. Nie piszę tego po to, by się chwalić, ale by było wiadomo, do kogo kierować uwagi i krytykę. Dodam jeszcze, że całą tę pracę wykonałem bezpłatnie, pro publico bono i dla czystej satysfakcji. Tym samym projekt zachowania pamięci o pozostałościach fortyfikacji nad Kowalową mogę uznać za zamknięty.

Pozostaje mi zachęcić Państwa do wybrania się w teren — zarówno do Kowalowej, jak i na Kościelną Górę w Mieroszowie, gdzie poza tablicą informacyjną pojawiła się jeszcze inna atrakcja — plenerowa ramka do zdjęć.

Chciałbym tutaj złożyć gorące podziękowania burmistrzowi Mieroszowa, p. Andrzejowi Lipińskiemu, który z dużym zrozumieniem podszedł do pomysłu wykonania i ustawienia tablic. Równie gorąco dziękuję sołtys Kowalowej, p. Mai Sadowy, która w marcu ubiegłego roku zachęciła mnie do poprowadzenia spaceru historycznego śladami fortyfikacji nad Kowalową, i przekonała społeczność wsi do sfinansowania dwóch tablic z funduszu sołeckiego. Trzecią, na Kościelnej Górze, ufundował Urząd Gminy w Mieroszowie. Podziękowania kieruję również do firmy DAT Technik z Mieroszowa, która wykonała kawał dobrej roboty przy produkcji i montażu stelaży.

PS. Podkreślę tutaj, że nie czuję się odkrywcą w ścisłym znaczeniu tego słowa — po prostu poszedłem niewyraźnym początkowo tropem, który w miarę kolejnych kroków i wirtualnego ,,grzebania’’ w archiwach stawał się coraz bardziej czytelny — i w dokumentach, i w terenie. Prawdziwym odkrywcą jest prof. Grzegorz Podruczny z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu — specjalista od fortyfikacji, który na fortyfikacje w Kowalowej trafił niejako przypadkiem przeglądając materiały w Bibliotece Państwowej w Berlinie i nie zajmował się głębiej tym tematem. Udzielił mi on daleko idącej pomocy, wyczerpująco odpowiadając na moje pytania i podając kolejne tropy do zbadania.

Krótka instrukcja

Podgląd można powiększać kółkiem myszy lub przyciskami / w górnym lewym rogu każdej tablicy. Powrót do domyślnego powiększenia i pozycji po naciśnięciu . Wejście w tryb pełnoekranowy po naciśnięciu .

Tablica nr 1

Lokalizacja: Kowalowa, skrzyżowanie ulic Wałbrzyskiej i Malinowej, przy placu sołeckim.

Tablica nr 2

Lokalizacja: Kowalowa, okolice reduty D, przy Mieroszowskim Szlaku Dzika.

Tablica nr 3

Lokalizacja: Mieroszów, Kościelna Góra, przy wieży widokowej.

Tablice nr 1 i 2 sfinansowało Sołectwo Kowalowa z funduszu sołeckiego. Tablicę nr 3 sfinansowała Gmina Mieroszów. Projekt został wykonany bezpłatnie (pro publico bono).

Dziękuję burmistrzowi, p. Andrzejowi Lipińskiemu oraz sołtys Kowalowej, p. Mai Sadowy, za życzliwość i zachętę do działań.