Stacja meteorologiczna w Kowalowej

Niektórzy wiedzą, że od 1 września 2023 r. w Kowalowej działa amatorska stacja pogodowa. Więcej o niej napisałem w tym miejscu.

Możemy podglądać nie tylko aktualne dane pomiarowe, ale także sięgać w przeszłość i sprawdzać, co w atmosferze działo się poprzedniego dnia (zakładka Wczoraj), w poprzednim tygodniu, tj. 7 dni wstecz od aktualnej daty (zakładka Tydzień), bieżącym miesiącu (zakładka Miesiąc) i roku (zakładka Rok). Wielbiciele wszelkich ,,naj’’ polubią zakładkę Historia, dzięki której szybko sprawdzimy np. najniższą temperaturę czy największe opady w całym okresie działania stacji bądź liczbę dni z opadami deszczu w danym miesiącu. Dodatkową, ,,niepogodową’’ funkcją jest almanach astronomiczny — zbiór informacji o niektórych ciałach niebieskich, głównie Słońcu i Księżycu.

Inne stacje meteorologiczne w okolicy

W niedalekiej okolicy Kowalowej od kilkudziesięciu lat działają dwie stacje meteorologiczne należące do państwowej sieci pomiarowej, prowadzonej przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Nie są to rozbudowane i wyposażone we wszystkie możliwe czujniki urządzenia, ale mimo tego pełnią bardzo ważną funkcję. Są bowiem posterunkami opadowymi (fachowa nazwa to stacja opadowa V rzędu) i, jak wskazuje nazwa, mierzą wielkość opadu atmosferycznego. Zlokalizowane są w Mieroszowie i Unisławiu Śląskim. Obie stacje zostały uruchomione w latach 40. XX wieku, jednak oficjalne pomiary rozpoczęły się na początku lat pięćdziesiątych.

Stacja w Mieroszowie

Posterunek opadowy w Mieroszowie prowadzi obserwacje nieprzerwanie od 1 stycznia 1951 r. do dzisiaj. Z tak długiej serii pomiarowej można wyciągnąć różne ciekawe wnioski.

Statystyka zbiorcza (01.1951–12.2023)

Suma opadów w całym okresie: 54833,2 mm (54,8 m)

To znaczy, że w ciągu 73 lat na Mieroszów spadło 55 metrów wody pod postacią deszczu i śniegu.

Maksymalna suma dobowa: 169,3 mm (17 czerwca 1979)

Oznacza to, że skoro 17 czerwca 1979 r. spadło w zaokrągleniu 170 mm deszczu, to gdyby ten opad był równomierny na dużym obszarze, wówczas na każdym metrze kwadratowym powierzchni zebrałoby się 170 litrów wody o masie 170 kg.

Rekordowy opad

170 mm deszczu spadło w Mieroszowie w ciągu jednej doby, a w zasadzie kilku godzin. To naprawdę dużo — tyle wynosi średni opad z całej wiosny lub jesieni w Mieroszowie!

Z ciekawości sprawdziłem, jak wyglądał ten katastrofalny opad na tle innych miejsc w Polsce w całej historii pomiarów prowadzonych przez IMGW. Pobrałem dane historyczne dla lat 1951–2023, dla wszystkich stacji notujących opad w tym okresie. Niektóre już nie działają albo zostały przeniesione do nowych lokalizacji. Wszystkich stacji było przez 73 lata aż 1650 — aktualnie działa około 670.

W ciągu 73 lat wszystkie stacje zanotowały łącznie 12,3 mln obserwacji opadu dobowego (pełny plik CSV z obserwacjami ,,waży’’ ponad 900 MB!). Posortowałem je od najwyższych do najniższych wartości i okazało się, że opad, który spowodował fatalną w skutkach powódź w dorzeczu Ścinawki w czerwcu 1979 r., jest na wysokim, 36. miejscu wszystkich pomiarów w Polsce od 1951 r. Co ciekawe, tego samego dnia padł rekord dobowego opadu w Wałbrzychu — tamtejsza stacja zanotowała aż 205,6 mm deszczu, co daje jej 8. miejsce w Polsce od 1951 r.¹ Tak wielka masa wody spadającej z nieba w krótkim czasie wywołała powódź na Pełcznicy i jej dopływach. Skutki można obejrzeć na archiwalnych zdjęciach na przykład w tym artykule.

Dla porządku warto podać trzy pierwsze miejsca w tej niebezpiecznej dla nas ,,konkurencji’’ — maksymalny opad dobowy od 1951 r. w całym kraju:

Uzupełniając temat dodam jeszcze, że pierwsza wartość maksymalnego opadu dobowego z ,,powodzi tysiąclecia’’ w 1997 r. pojawia się dopiero na 11. miejscu zestawienia (200,1 mm w Międzygórzu w Masywie Śnieżnika), a w pierwszej dziesiątce najwyższych opadów dobowych w historii aż dziewięć pomiarów zanotowano w latach 70. — jedyny wyjątek to Szczyrk z opadem 213,0 mm (31 sierpnia 2010), który jest na 5. miejscu ex aequo z pobliską Lipową, w której tyle samo deszczu spadło 18 lipca 1970 r.

Statystyki dekadowe (pełne dziesięciolecia 1951–2020)

Średnia dekadowa suma opadów: 7490,8 mm (7,49 m)

Tyle wody spadało średnio w każdej pełnej dekadzie w latach 1951–2020.

Najbardziej mokra dekada (sumarycznie): 8275 mm / 8,28 m (2001–2010)

Najbardziej mokra dekada (średnio): 827,5 mm/rok (2001–2010)

Najwięcej opadów było w dziesięcioleciu 2001–2010 — w Mieroszowie każdego roku tej dekady spadało przeciętnie 827,5 mm wody, co stanowi 135% wieloletniej normy dla Polski i 153% wieloletniej normy dla Wrocławia oraz 129% najbardziej suchej dekady.

Najbardziej sucha dekada (sumarycznie): 6422 mm / 6,42 m (1951-1960)

Najbardziej sucha dekada (średnio): 642,2 mm/rok (1951-1960)

Najmniej opadów było w dziesięcioleciu 1951–1960 — w Mieroszowie każdego roku tej dekady spadało przeciętnie 642,2 mm wody, co stanowi 105% wieloletniej normy dla Polski i 119% wieloletniej normy dla Wrocławia oraz 77% najbardziej mokrej dekady.

Statystyki roczne

Średnia roczna suma opadów: 751,1 mm

Zatem stacja w Mieroszowie w latach 1951–2023 notowała średnie opady w wysokości 123% normy rocznej dla Polski i 137% normy rocznej dla Wrocławia.

Maksymalna roczna suma opadów: 1036,9 mm (2010)

Tyle wody spadło w najbardziej mokrym roku pomiarów — 170% normy rocznej dla Polski i 192% normy rocznej dla Wrocławia. Jednocześnie było to 249% opadów w najbardziej suchym roku (1953).

Minimalna roczna suma opadów: 416,0 mm (1953)

Tyle wody spadło w najbardziej suchym roku pomiarów — 68% normy rocznej dla Polski i 77% normy rocznej dla Wrocławia. Jednocześnie było to 40% opadów w najbardziej mokrym roku (2010).

Statystyki miesięczne

Maksymalna miesięczna suma opadów: 344,4 mm (lipiec 1997)

W pamiętnym lipcu 1997 r., gdy zaczęła się ,,powódź tysiąclecia’’, w Mieroszowie spadło z nieba naprawdę dużo wody. Ale dzieląc tę ilość z całego miesiąca na pół otrzymujemy 172,2 mm — niemal dokładnie tyle, ile spadło jednego tylko dnia (17 czerwca 1973 r.), gdy wystąpiła powódź na Ścinawce.

Minimalna miesięczna suma opadów: 0,1 mm (październik 1951)

To był suchy rok… ale w ciągu 73 lat prowadzenia pomiarów było 7 lat z jeszcze mniejszą liczbą opadów.

Najbardziej mokry miesiąc: lipiec (średnio 106,4 mm)

Najbardziej suchy miesiąc: kwiecień (średnio 46,5 mm) i luty (średnio 46,6 mm)

Jak widać, opady w Mieroszowie trzymają się ogólnej zasady, że najintensywniej pada w lipcu, zaś najmniejsze opady są w lutym (chociaż kwiecień dotrzymuje mu kroku).

Minima ↓, maksima ↑ i średnie miesięczne ↝

Statystyki meteorologicznych pór roku

Stacja w Mieroszowie notowała w latach 1951–2023 następujące średnie sumy opadów:

• wiosna (01.03-31.05): 170,7 mm
• lato (01.06-31.08): 272,2 mm
• jesień (01.09-30.11): 164,3 mm
• zima (01.12-28.02): 144,0 mm

Łatwo obliczyć, że w okresie wegetacyjnym (półrocze wiosenno–letnie) stacja notuje opady w wysokości ok. 443 mm, natomiast w półroczu jesienno–zimowym tylko 308 mm.

Podsumowanie

Zwięzłe podsumowanie statystyk z lat 1951–2024 dla stacji Mieroszów w formacie PDF można pobrać z tego miejsca.

Stacja w Unisławiu Śląskim

Posterunek opadowy w Unisławiu Śląskim rozpoczął oficjalne pomiary w tym samym momencie co odległy o ok. 7,5 km w linii prostej posterunek w Mieroszowie i setki innych stacji w kraju, to jest 1 stycznia 1951 r. Jednak w odróżnieniu od stacji w Mieroszowie, ta w Unisławiu Śląskim miała kilkuletnią przerwę w zbieraniu danych. Pierwsza stacja działała od stycznia 1951 r. do grudnia 2014 r., z przerwą od stycznia 1959 r. do grudnia 1960 r. Kolejna w tym samym miejscu działa od listopada 2020 r. do dzisiaj. Poniżej zachowuję zapis taki jak w przypadku stacji w Mieroszowie (01.1951–12.2023), ale należy pamiętać, że w tym okresie zawiera się niemal 8–letnia przerwa w danych (styczeń 1959 — grudzień 1960 i styczeń 2015 — październik 2020).

Statystyka zbiorcza (01.1951–12.2023)

Suma opadów w całym okresie: 55603,4 mm (55,6 m)

To znaczy, że w ciągu 67 lat na Unisław Śląski spadło prawie 56 metrów wody pod postacią deszczu i śniegu. Interesujące jest to, że w Mieroszowie spadło niemal tyle samo (około 80 centymetrów mniej), chociaż okres pomiarów w Unisławiu jest o prawie 8 lat krótszy niż w Mieroszowie. Czyżby ukształtowanie terenu wpływało aż tak znacząco na sumę opadu?

Maksymalna suma dobowa dla stacji działającej w latach 1951–2014: 92,5 mm (19 lipca 1997)

Maksymalna suma dobowa dla stacji działającej w latach 2020–2023: 71,4 mm (5 sierpnia 2023)

Statystyki dekadowe (pełne dziesięciolecia 1951–2020)

Średnia dekadowa suma opadów: 7531,7 mm (7,53 m)

Tyle wody spadało średnio w każdej pełnej dekadzie w latach 1951–2020. To nieco więcej niż w Mieroszowie, chociaż w Unisławiu statystykę zaburza przerwa w latach 2015-2020.

Najbardziej mokra dekada (sumarycznie): 9400 mm / 8,28 m (2001–2010)

Najbardziej mokra dekada (średnio): 940,0 mm/rok (2001–2010)

Najwięcej opadów było w dziesięcioleciu 2001–2010 — w Unisławiu każdego roku tej dekady spadało przeciętnie 940 mm wody, co stanowi 154% wieloletniej normy dla Polski i 174% wieloletniej normy dla Wrocławia oraz 214% najbardziej suchej dekady. To również o 14% więcej niż w tym samym okresie w Mieroszowie.

Najbardziej sucha dekada (sumarycznie): 6075 mm / 6,08 m (1951-1960)

Najbardziej sucha dekada (średnio): 607,5 mm/rok (1951-1960)

Najmniej opadów było w dziesięcioleciu 1951–1960 — w Unisławiu każdego roku tej dekady spadało przeciętnie 607,5 mm wody, co stanowi 99% wieloletniej normy dla Polski i 112% wieloletniej normy dla Wrocławia oraz 65% najbardziej mokrej dekady. To również o 5% mniej niż w tym samym okresie w Mieroszowie.

Statystyki roczne

Średnia roczna suma opadów: 854,6 mm

Dla przypomnienia: średnia roczna suma opadów dla całej Polski zmierzona w wieloleciu 1991–2020 wynosi 611,4 mm, a dla Wrocławia — 541,1 mm. Zatem stacja w Unisławiu w latach 1951–2023 notowała średnie opady w wysokości 140% normy rocznej dla Polski i 158% normy rocznej dla Wrocławia.

Maksymalna roczna suma opadów: 1358,0 mm (2010)

Tyle wody spadło w najbardziej mokrym roku pomiarów — 222% normy rocznej dla Polski i 251% normy rocznej dla Wrocławia. Jednocześnie było to 261% opadów w najbardziej suchym roku (1953).

Minimalna roczna suma opadów: 519,5 mm (1953)

Tyle wody spadło w najbardziej suchym roku pomiarów — 85% normy rocznej dla Polski i 96% normy rocznej dla Wrocławia. Jednocześnie było to 38% opadów w najbardziej mokrym roku (2010).

Statystyki miesięczne

Maksymalna miesięczna suma opadów: 465,8 mm (lipiec 1997)

Dla porównania: w Mieroszowie spadło w ,,powodziowym’’ lipcu 1997 r. 344,4 mm deszczu. To znaczy, że w Unisławiu opady były w tym samym okresie o 35% większe.

Minimalna miesięczna suma opadów: 0,0 mm (styczeń 1956) i 0,5 mm (listopad 2011)

Najbardziej mokry miesiąc: lipiec (średnio 123,6 mm)

Najbardziej suchy miesiąc: luty (średnio 48,7 mm)

Przeciętny lipiec w Unisławiu jest bardziej deszczowy niż w odległym o kilka kilometrów Mieroszowie — w Unisławiu spada średnio 17 mm więcej wody.

Minima ↓, maksima ↑ i średnie miesięczne ↝

Statystyki meteorologicznych pór roku

Stacja w Unisławiu notowała w latach 1951–2014 i 2020–2023 następujące średnie sumy opadów:

• wiosna (01.03-31.05): 199,0 mm
• lato (01.06-31.08): 319,9 mm
• jesień (01.09-30.11): 187,8 mm
• zima (01.12-28.02): 157,1 mm

Łatwo obliczyć, że w okresie wegetacyjnym (półrocze wiosenno–letnie) stacja notuje opady w wysokości ok. 519 mm, natomiast w półroczu jesienno–zimowym tylko 345 mm. To wartości wyższe niż w Mieroszowie.

Podsumowanie

Zwięzłe podsumowanie statystyk z lat 1951–2025 dla stacji Unisław Śląski w formacie PDF można pobrać z tego miejsca.

Stacja w Sokołowsku

W Sokołowsku również działa amatorska stacja pogodowa. Uruchomiona została prawdopodobnie w październiku 2022 r., a przynajmniej od tego momentu dostępne są jej odczyty w serwisie Weather Underground. Udostępnione przez nią dane można znaleźć pod tym adresem. Niestety nie mam o niej bliższych informacji.

W latach 2008–2016 w Sokołowsku działała inna stacja meteorologiczna, ale jest już nieaktywna.

Stacje w Czechach

Niedaleko Mieroszowa działają co najmniej dwie amatorskie stacje po stronie czeskiej — w Meziměstí i Vižňovie.

Źródła

Adresy stacji meteorologicznych w okolicy

Aktualne odczyty ze stacji IMGW w Mieroszowie — stacja zakończyła pracę w marcu 2025 r. (tylko opady)

Aktualne odczyty ze stacji IMGW w Unisławiu Śląskim (tylko opady)

Stacja pogodowa w Kowalowej lub alternatywny adres (komplet danych)

Stacja pogodowa w Sokołowsku (komplet danych)

Stacja pogodowa w Vižňovie (komplet danych)

Stacja pogodowa w Meziměstí (komplet danych)

Rolnicza stacja pogodowa w Jawiszowie k/Krzeszowa (komplet danych)

Aktualne podsumowanie opadów z lat 1951-2025 w formacie PDF

Mieroszów (aktualizacja 6 marca 2026)

Unisław Śląski (aktualizacja 6 marca 2026)

Informacje o powodzi 17 czerwca 1979 r.

Powódź w Wałbrzychu, Polska-org.pl

Powódź w Wałbrzychu, Wałbrzych.DlaWas.info

Pogoda i klimat

Pytania, odpowiedzi i definicje z dziedziny pomiarów meteorologicznych, IMGW-PIB

Serwis Klimat Polski, IMGW-PIB

Rekordy klimatyczne w Polsce — opady, Wikipedia